Bireye Özgü,
Bilimsel Temelli Yaklaşım

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), düşünce, duygu ve davranışlar arasındaki ilişkiyi temel alan; yaşanan ruhsal güçlüklerin sürmesinde etkili olan düşünce ve davranış örüntülerini fark etmeyi ve bunları daha işlevsel biçimde değiştirmeyi amaçlayan yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır.

‍BDT'ye göre, yaşadığımız olaylardan çok bu olayları nasıl yorumladığımız; hissettiklerimizi ve verdiğimiz tepkileri etkiler. Terapi sürecinde kişinin otomatik düşünceleri, temel inançları, duyguları ve davranış örüntüleri birlikte değerlendirilerek bunların birbirlerini nasıl etkilediği anlaşılmaya çalışılır ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen döngülerin değiştirilebilmesi hedeflenir.

Bilişsel Davranışçı Terapi; depresyon, kaygı bozuklukları, panik bozukluk, obsesif kompulsif bozukluk, sosyal kaygı bozukluğu, travma sonrası yaşanan güçlükler ve bazı uyum sorunları başta olmak üzere birçok ruhsal durumda yararlı olabilmektedir.

İlk görüşmelerde yaşanan güçlükler ayrıntılı olarak değerlendirilir ve terapi hedefleri birlikte belirlenir. Terapi süreci yapılandırılmış bir çerçevede ilerler. Seanslarda kişinin yaşadığı zorluklarla ilişkili düşünceler, duygular, davranışlar ve bunların arasındaki ilişkiler ele alınır. Gerektiğinde psikoeğitim, davranışsal uygulamalar, ev ödevleri ve beceri geliştirmeye yönelik tekniklerden yararlanılır. Terapi süreci aktif bir iş birliğine dayanır ve seanslar arasında günlük yaşama yönelik uygulamalar tedavinin önemli bir parçasını oluşturur.

Terapinin süresi, kişinin gereksinimlerine ve belirlenen hedeflere göre değişiklik gösterebilir.

Süreç boyunca yalnızca belirtilerin azaltması değil; kişinin yaşadığı olayları daha gerçekçi ve işlevsel biçimde değerlendirebilmesi ve daha etkili baş etme becerileri geliştirebilmesi amaçlanır.

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing – Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), özellikle travmatik ve zorlayıcı yaşam deneyimlerinin yol açtığı ruhsal güçlüklerin tedavisinde kullanılan, bilimsel olarak etkinliği gösterilmiş bir psikoterapi yöntemidir.

‍EMDR, tek başına bir psikoterapi ekolü değildir; farklı kuramsal yaklaşımlardan yararlanan yapılandırılmış bir psikoterapi yöntemidir. Tedavinin odağında işlenmeden kalmış yaşantıların bugünkü yaşam üzerindeki etkilerinin anlaşılması ve yeniden işlenmesi yer alır.

Her travmatik ya da zorlayıcı yaşam olayı ruhsal bir bozukluğa yol açmaz. Yaşanan olayın niteliği, şiddeti ve süresi kadar; kişinin biyolojik özellikleri, önceki yaşam deneyimleri, psikolojik dayanıklılığı ve sahip olduğu sosyal destek de bu süreci etkiler. Bazı yaşantılar zaman içinde doğal biçimde işlenebilirken, bazıları yeterince işlenemeyebilir.İşlenmeden kalan travmatik yaşantılar sonrasında; olayın yeniden yaşanıyormuş gibi hissedilmesi, istenmeyen anılar veya kabuslar, olayı hatırlatan kişi ve durumlardan kaçınma, sürekli tetikte olma, yoğun kaygı, sosyal geri çekilme, ilgi ve istek kaybı gibi belirtiler görülebilir.

EMDR uygulaması, bu yaşantıların daha uyumlu biçimde işlenmesine yardımcı olmayı ve böylece geçmiş deneyimlerin bugünkü yaşam üzerindeki etkisini azaltmayı amaçlar.

EMDR en sık travma sonrası stres bozukluğunun tedavisinde kullanılmaktadır. Bunun yanı sıra, travmatik ve zorlayıcı yaşam deneyimlerinin bugünkü etkilerinin ön planda olduğu birçok ruhsal güçlükte, uygun değerlendirme sonrasında tedavi planının bir parçası olarak kullanılabilmektedir. Travma ile ilişkili kaygı belirtileri, bazı fobiler, performans kaygısı, yas süreci ve çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının bugünkü etkileri bunlar arasında sayılabilir.

‍EMDR her birey için uygun bir yöntem olmayabileceğinden, EMDR uygulanıp uygulanmayacağı ayrıntılı psikiyatrik değerlendirme sonrasında belirlenir.

EMDR uygulamasına başlamadan önce ayrıntılı bir psikiyatrik değerlendirme yapılır. Kişinin başvuru nedeni, yaşam öyküsü, mevcut ruhsal durumu ve terapi hedefleri birlikte ele alınarak uygun bir tedavi planı oluşturulur.

EMDR süreci yalnızca göz hareketlerinden ibaret değildir. Hazırlık, değerlendirme, hedef anıların belirlenmesi, yeniden işleme ve tedavi sürecinin değerlendirilmesi gibi aşamalardan oluşan yapılandırılmış bir yöntemdir.

Seans sayısı ve tedavi süreci; yaşanan güçlüğün niteliğine, kişinin ihtiyaçlarına ve tedavi hedeflerine göre değişiklik gösterebilir.

EMDR'nin amacı yalnızca travmatik anının yarattığı belirtileri azaltmak değil; kişinin geçmiş deneyimlerinin bugünkü yaşam üzerindeki etkisini yeniden değerlendirerek daha uyumlu bir ruhsal işleyiş geliştirmesine yardımcı olmaktır.  

Cinsel terapi; bireylerin veya çiftlerin cinsel yaşamlarında yaşadıkları güçlüklerin değerlendirilmesi ve tedavisinde kullanılan, bilimsel temellere dayanan yapılandırılmış bir terapi yöntemidir.Cinsellik yalnızca biyolojik bir işlev değildir. Aynı zamanda kişinin kendisiyle ve partneriyle kurduğu ilişkinin önemli bir parçasıdır. Yaşam deneyimleri, ilişki dinamikleri, kaygılar, yanlış inanışlar, geçmiş yaşantılar, psikiyatrik hastalıklar ve bazı tıbbi durumlar da cinsel yaşamı etkileyebilir. Bu nedenle cinsel terapi sürecinde, bütüncül bir bakış açısıyla; kişinin yaşam öyküsü, mevcut ilişkisi, ruhsal durumu ve gerektiğinde biyolojik etkenler birlikte değerlendirilir.
‍
Ruhsal etkenler açısından değerlendirildiğinde; bilinçdışı çatışmalar, cinsellikle ilgili olumsuz inanışlar, performans kaygısı, ilişkisel güçlükler ve geçmiş yaşam deneyimleri cinsel belirtiler şeklinde kendini gösterebilir. Örneğin performans kaygısı sertleşme sorunlarına, cinsel performansa aşırı odaklanma ve performans kaygısı erken boşalmaya, yoğun kontrol ihtiyacı orgazm güçlüklerine, bekaret ve cinsellikle ilgili katı inanışlar ise vajinismusa katkıda bulunan etkenlerden biri olabilir. Altta yatan psikolojik ve ilişkisel süreçlerin ele alınmasıyla cinsel belirtilerde belirgin düzelme sağlanabilir.

Cinsel terapi; cinsel istekte azalma, sertleşme sorunları, erken boşalma, orgazm sorunları, vajinismus gibi birçok durumda uygun değerlendirme sonrasında yararlı olabilmektedir.

Cinsel yaşamdaki sorunların düzelmesi kişinin yaşamındaki tüm sorunları ya da çift ilişkisindeki tüm güçlükleri ortadan kaldırmayacaktır. Partnerlerin arasındaki duygusal ilişki ile cinsellikleri birbirini oldukça etkileyen, iç içe geçmiş süreçlerdir. Ancak cinselliğin çift ilişkisinin sadece bir bölümü olduğu ve dolayısıyla kişilerin tüm ilişkisel sorunlarının cinsel terapi ile çözülemeyeceği unutulmamalıdır. Çift ilişkisinde ciddi ve çözümlenmemiş ilişki sorunlarının bulunduğu durumlarda, cinsel terapinin etkili olabilmesi için öncelikle bu ilişki dinamiklerinin ele alınması gerekebilir.

İlk görüşmelerde yaşanan güçlük ayrıntılı olarak değerlendirilir. Gerektiğinde cinsel işlev bozukluğuna katkıda bulunabilecek tıbbi nedenler araştırılır ve uygun psikiyatrik değerlendirme yapılır.Tedavi süreci kişinin veya çiftin ihtiyaçlarına göre planlanır. Başvuru yakınmaları, cinsellikle ilgili bilgi düzeyi, yanlış inanışlar, yaşam öyküsü ve ilişki dinamikleri birlikte değerlendirilir. Gerektiğinde psikoeğitim, ev ödevleri, bireysel görüşmeler veya çift görüşmeleri gibi farklı yöntemlerden yararlanılır. Cinsel sorunların yaşanmasında en önemli faktörlerden biri, bu konudaki tabuların ve yanlış fikirlerin yaygın olmasıdır. Terapi sürecinde gerektiğinde cinsel anatomi ve fizyoloji hakkında psikoeğitim verilir. Kişilerin cinsellikle ilgili kalıplaşmış ancak doğru olmayan fikirleri ve cinselliğe yükledikleri anlamlar değerlendirilir. Bazı durumlarda yalnızca doğru bilgiye ulaşılması ve cinsellikle ilgili yanlış inanışların ele alınması bile belirgin bir iyileşme sağlayabilir. Bazı durumlarda ise ev ödevleri ve terapötik çalışmalar aracılığıyla cinsellikle ilgili kaygıların azaltılması, olumsuz öğrenmelerin yeniden yapılandırılması ve daha sağlıklı bir cinsel işleyişin geliştirilmesi hedeflenir. Seans sayısı ve tedavi süreci yaşanan sorunun niteliğine göre değişiklik gösterebilir. Cinsel terapi sürecinde amaç; partnerler arasında güvene ve açık iletişime dayalı bir ilişkinin desteklenmesi, cinselliğin tabu olmaktan çıkarılarak daha doğal ve konuşulabilir bir alan hâline gelmesi ve kişinin kendi bedeniyle, partneriyle ve cinselliğiyle daha güvenli, sağlıklı ve doyum verici bir ilişki kurabilmesine yardımcı olmaktır.